هایپرلیکویید (Hyperliquid) چیست؟
به طور خلاصه:
- هایپرلیکویید یک صرافی غیرمتمرکز است که در زمینه معاملات قراردادهای آتی دائمی (Perpetual Futures) تخصص دارد.
- این پلتفرم با پردازش تریلیون‌ها دلار حجم معاملات از زمان راه‌اندازی در سال ۲۰۲۳، به یکی از بزرگ‌ترین صرافی‌های غیرمتمرکز (DEX) دنیای رمزارزها تبدیل شده است.
- این پروژه از طریق ثبت درخواست‌های ETF، بازارهای معاملاتی پیش از عرضه عمومی (Pre-IPO) و مشارکت در مناظرات مربوط به مقررات استیبل‌کوین‌ها در آمریکا، توجه فزاینده نهادهای مالی سنتی را به خود جلب کرده است.
صرافی غیرمتمرکز معاملات آتی دائمی «هایپرلیکویید» از یک شرکت بازارساز به یکی از بزرگ‌ترین پروژه‌های حوزه کریپتو در جهان تبدیل شده است.
هایپرلیکویید در طول عمر خود تریلیون‌ها دلار حجم معاملات را پردازش کرده و طبق داده‌های دی‌فای‌لاما (DeFiLlama)، اکنون پنجمین صرافی غیرمتمرکز بزرگ از نظر حجم معاملات ۳۰ روزه است.
اما هایپرلیکویید دقیقاً چیست؟ چرا کاربران این‌قدر به آن اهمیت می‌دهند؟ و چگونه توانست به یکی از بزرگ‌ترین پروژه‌ها در دنیای رمزارز تبدیل شود؟
هایپرلیکویید چیست؟
هایپرلیکویید یک صرافی غیرمتمرکز با تخصص در معاملات قراردادهای آتی دائمی است که بر روی شبکه لایه-۱ اختصاصی خود ساخته شده است.
توکن بومی آن، یعنی HYPE، یک موفقیت چشمگیر بوده و با صعود خیره‌کننده خود به جمع ۱۰ ارز دیجیتال برتر از نظر ارزش بازار پیوسته است.
چرا مردم این‌قدر به هایپرلیکویید اهمیت می‌دهند؟
به زبان ساده، هایپرلیکویید به لطف کارمزدهای پایین و تنوع بالای دارایی‌های در دسترس، سفته‌بازی و معامله روی نوسانات قیمت ارزهای دیجیتال را برای تریدرها آسان‌تر می‌کند.
کارمزدهای معاملاتی در هایپرلیکویید بر اساس نوع بازار و حجم معاملات متغیر است. طبق اسناد هایپرلیکویید، کارمزد سفارش‌های بردارنده نقدینگی (Taker) در بازار اسپات از ۰.۰۷٪ برای کم‌حجم‌ترین تریدرها تا ۰.۰۲۵٪ برای بالاترین سطح حجم متغیر است؛ در حالی که کارمزد سفارش‌های سازنده نقدینگی (Maker) در قراردادهای آتی دائمی برای تریدرهای پرحجم به ۰٪ کاهش می‌یابد. (سفارش‌های تیکر نقدینگی را از بازار خارج می‌کنند، در حالی که سفارش‌های میکر به بازار نقدینگی می‌افزایند).
بسیار شبیه به یک صرافی متمرکز، کاربران می‌توانند فارغ از اینکه رمزارزها روی چه بلاک‌چینی قرار دارند، اکثر کوین‌های اصلی را معامله کنند. بیت‌کوین، اتریوم، دوج‌کوین — همگی در یک مکان قابل معامله هستند. هایپرلیکویید به تریدرها اجازه می‌دهد پوزیشن‌هایی به ارزش تا ۴۰ برابر وثیقه خود (اهرم ۴۰ برابری) باز کنند، هرچند حداکثر اهرم با افزایش اندازه پوزیشن کاهش می‌یابد.
در نتیجه، این پلتفرم به میدان نبردی برای درگیری‌های جسورانه میان نهنگ‌ها و جامعه کریپتو تبدیل شده است.
به عنوان نمونه، در مارس ۲۰۲۵، یک نهنگ پوزیشن شورت (فروش استقراضی) با اهرم ۴۰ برابری به ارزش ۵۲۱ میلیون دلار روی بیت‌کوین باز کرد؛ اقدامی که باعث شد تریدرهای عادی با هم متحد شوند تا آن نهنگ را لیکویید کنند. ناظران می‌توانستند تک‌تک حرکات را از طریق اکسپلورر بلاک‌چین هایپرلیکویید تماشا کنند؛ سامانه‌ای که پوزیشن‌های کیف پول، سود یا زیان بودن آن و قیمت لیکوییدیشن را به صورت کاملاً شفاف و عمومی نمایش می‌دهد. در این ماجرا نهنگ پیروز شد و با بستن پوزیشن، ۳.۹ میلیون دلار سود به جیب زد.
مجموعه این عوامل سبب شده تا هایپرلیکویید از زمان راه‌اندازی در سال ۲۰۲۳ تاکنون بیش از ۱.۲ میلیون کاربر جذب کند و به گفته Dune Analytics، حجم معاملاتی معادل ۵.۹۱ میلیارد دلار ثبت کند.
داستان شکل‌گیری هایپرلیکویید
«جف یان» (Jeff Yan)، بنیان‌گذار هایپرلیکویید، در آگوست ۲۰۲۵ به وب‌سایت WuBlockchain گفت که این پروژه کاملاً با سرمایه شخصی بنیان‌گذاران ساخته شده و یک تیم ۱۱ نفره آن را توسعه داده است. او اشاره کرد که این پروژه سرمایه‌گذاری شرکت‌های خطرپذیر (VC) را رد کرده، چرا که چنین سرمایه‌هایی یک حس پیشرفت کاذب ایجاد می‌کنند؛ در عوض، تیم قصد داشت با ارزش‌آفرینی واقعی برای کاربران — و نه سرمایه‌گذاران — روی «پیشرفت واقعی» تمرکز کند.
در سال ۲۰۲۰، یان معامله‌گری ارزهای دیجیتال را آغاز کرد و یک شرکت بازارسازی بنیان نهاد که در واقع ابتدایی‌ترین شکل هایپرلیکویید بود. او دو سال بعد در پادکست When Shift Happens گفت، همزمان با تلاشش برای گسترش پروژه، خدمات بازارسازی با بسامد بالا (HFT) عملاً به سقف ظرفیت خود رسیده بود.
در همان برهه، صرافی متمرکز FTX به مدیریت سم بنکمن-فرید (SBF) به دلیل استفاده از وجوه کاربران برای پوشش زیان‌های شرکت معاملاتی‌اش (آلامدا ریسرچ) فروپاشید. زمانی که خیل عظیمی از کاربران برای برداشت دارایی‌های خود هجوم بردند، پولی در کار نبود و صرافی رسوا شد. بنکمن-فرید در هفت فقره جرم کلاهبرداری، پولشویی و تبانی مجرم شناخته و به ۲۵ سال زندان محکوم شد.
یان در آن پادکست گفت: «ناگهان مردم دلیلی واقعی برای بی‌اعتمادی به صرافی‌های متمرکز پیدا کردند؛ این دیگر مباحث تئوریک و روشنفکرانه نبود، آن‌ها عملاً تمام پولشان را از دست داده بودند و مقصر هم صرافی‌های متمرکز بودند.» او این رویداد را یک «لحظه الهام‌بخش» توصیف کرد که نشان داد دنیا برای دیفای (امور مالی غیرمتمرکز) آماده است.
به گفته یان، فروپاشی FTX همان جرقه‌ای بود که هایپرلیکویید را بر آن داشت تا تمام تمرکز و توانش را وقف ساخت یک صرافی غیرمتمرکز کند.
در فوریه ۲۰۲۳، نسخه آلفای بسته در شبکه اصلی (Mainnet) هایپرلیکویید راه‌اندازی شد. در پنج ماه اول، این صرافی ادعا کرد که ۴۰۰۰ کاربر جذب کرده و ۲۸ دارایی مختلف را برای معامله ارائه داده است. نسخه کامل شبکه اصلی نیز در آگوست همان سال آغاز به کار کرد.
هایپرلیکویید پس از ایردراپ ۱.۶ میلیارد دلاری خود در نوامبر ۲۰۲۴ — که یکی از بزرگ‌ترین ایردراپ‌های تاریخ رمزارزها به شمار می‌رود — رشدی انفجاری را تجربه کرد.
البته این مسیر همیشه هم بدون چالش نبوده است. در دسامبر ۲۰۲۴، توجه نامطلوب هکرهای کره شمالی که به دنبال روزنه‌های نفوذ بودند، به سمت هایپرلیکویید جلب شد. چند ماه بعد، این پلتفرم با بحران لیکوییدیشن روبرو شد و پس از آنکه یک تریدر شرط‌بندی چنان فاجعه‌باری انجام داد که بنیاد هایپرلیکویید مجبور به جبران بخشی از زیان‌ها می‌شد، صرافی ناچار شد یک میم‌کوین سولانا را حذف کند.
این حادثه نگرانی‌هایی را درباره نحوه مدیریت پوزیشن‌های با اهرم سنگین در این صرافی برانگیخت؛ تا جایی که گِریسی چن (Gracy Chen)، مدیرعامل صرافی متمرکز بیت‌گت (Bitget)، ادعا کرد هایپرلیکویید می‌تواند به «FTX شماره ۲» تبدیل شود.
هایپرلیکویید همچنین با نظارت‌های سخت‌گیرانه نهادهای قانون‌گذار مواجه شد. در مه ۲۰۲۶، اداره رفتار مالی بریتانیا (FCA) هشدار داد که هایپرلیکویید و هایپر فاندیشن فاقد مجوز هستند و اجازه ارائه یا تبلیغ خدمات مالی در این کشور را ندارند.
اخیراً، هایپرلیکویید از طریق دو ارتقای بزرگ، تنوع بازارهایی را که می‌توان روی زیرساخت آن ایجاد کرد، گسترش داده است.
استیبل‌کوین USDH
همزمان با تبدیل شدن استیبل‌کوین‌ها به یکی از بزرگ‌ترین روایت‌های (روایت بازار) سال ۲۰۲۵ در دنیای کریپتو، این گمانه‌زنی مطرح شد که هایپرلیکویید استیبل‌کوین خود را عرضه خواهد کرد. اگرچه جف یان بنیان‌گذار صرافی گفت بنیاد هایپرلیکویید برنامه‌ای برای عرضه استیبل‌کوین بومی ندارد، اما بعدها فراخوانی برای پیشنهادهای مربوط به یک استیبل‌کوین «هم‌راستا با هایپرلیکویید» به نام USDH منتشر کرد و در نهایت شرکت Native Markets را از میان متقاضیانی چون Ethena، Paxos و Sky انتخاب کرد.
بر اساس داده‌های کوین‌گکو، از زمان راه‌اندازی در سپتامبر ۲۰۲۵، استیبل‌کوین USDH به ارزش بازاری حدود ۲۱.۴ میلیون دلار و عرضه در گردش حدود ۲۱.۴ میلیون توکن دست یافته است.
مدل تقسیم درآمد این استیبل‌کوین، ۵۰٪ از بازدهی ذخایر را به «صندوق حمایت از HYPE» و ۵۰٪ را برای رشد پذیرش USDH اختصاص می‌دهد؛ امری که آن را به بخشی کلیدی از تلاش‌های هایپرلیکویید برای تعمیق نقدینگی و همسو کردن رشد پروتکل با دارندگان توکن HYPE تبدیل می‌کند.
در ژوئن ۲۰۲۶، «مرکز سیاست‌گذاری هایپرلیکویید» (Hyperliquid Policy Center) به همراه شرکت سرمایه‌گذاری پارادایم (Paradigm) نسبت به قوانین پیشنهادی ضدپولشویی و تحریم‌های آمریکا برای صادرکنندگان استیبل‌کوین تحت لایحه GENIUS Act اعتراض کردند. این گروه‌ها استدلال کردند که قانون‌گذاران باید میان انتشار اولیه استیبل‌کوین و فعالیت‌های بازار ثانویه در کیف پول‌ها، برنامه‌های دیفای و اعتبارسنج‌ها تمایز قائل شوند و هشدار دادند که الزامات گسترده ممکن است مانع استفاده از استیبل‌کوین‌های تحت نظارت در شبکه‌های عمومی و بدون نیاز به مجوز شود.
ارتقاهای HIP-3 و HIP-4
در اکتبر ۲۰۲۵، ارتقای HIP-3 بازارهای آتی دائمی بدون نیاز به مجوز را که توسط توسعه‌دهندگان راه‌اندازی می‌شوند معرفی کرد؛ این قابلیت به اشخاص ثالث اجازه می‌دهد با استفاده از دفترهای ثبت سفارش (Order books)، سیستم مارجین و زیرساخت معاملاتی هایپرلیکویید، صرافی‌های آتی دائمی اختصاصی خود را بسازند و مدیریت کنند.
هایپرلیکویید در فوریه ۲۰۲۶ با معرفی HIP-4، که چارچوبی برای بازارهای نتایج کاملاً وثیقه‌گذاری‌شده (Fully Collateralized Outcome Markets) است، محصولات خود را فراتر از قراردادهای آتی دائمی سنتی گسترش داد. این ارتقا امکان ایجاد بازارهای پیش‌بینی و سایر مشتقات مبتنی بر رویداد را روی پروتکل فراهم کرد؛ در نتیجه تریدرها می‌توانند از طریق قراردادهایی که در یک بازه از پیش تعریف‌شده تسویه می‌شوند (به جای ساختارهای اهرمی متداول در معاملات پرپچوال)، روی نتایج خاص شرط‌بندی کنند.
یک ماه بعد، در حالی که درگیری‌ها میان ایالات متحده و ایران تشدید شده بود و بازارهای سنتی تعطیل بودند، معامله‌گران برای استفاده از قراردادهای آتی دائمی مبتنی بر نفت به هایپرلیکویید روی آوردند؛ رویدادی که نقش فزاینده این پلتفرم را به عنوان یک پایگاه معاملاتی ۲۴ ساعته در ۷ روز هفته برای بازارهای کلان برجسته کرد. این فعالیت‌ها همچنین نشان‌دهنده گسترش هایپرلیکویید فراتر از ابزارهای بومی کریپتو و ورود آن به حوزه ایجاد بازارهای مصنوعی (Synthetic) مرتبط با کالاها و رویدادهای جهانی بود.
در مه ۲۰۲۶، همزمان با ثبت درخواست صندوق‌های قابل معامله بورسی (ETF) توکن HYPE توسط شرکت‌های Bitwise و 21Shares، هایپرلیکویید توجه نهادی بیشتری را به خود جلب کرد. در همان ماه، جف اشپرچر (Jeff Sprecher)، بنیان‌گذار شرکت بورس بین‌قاره‌ای (ICE)، حجم معاملات هایپرلیکویید را «بزرگ‌تر از نزدک» توصیف کرد، در حالی که پلتفرم به گسترش خود فراتر از بازارهای رمزارزی و ورود به دارایی‌های واقعی (RWA)، کالاها، سهام و معاملات پیش از IPO ادامه می‌داد. هایپرلیکویید همچنین گزارش داد که ارتقای HIP-3 بیش از ۱۲۰ میلیارد دلار حجم معاملات را برای بازارهای قبل از عرضه عمومی شرکت‌هایی نظیر اسپیس‌ایکس، آنتروپیک و OpenAI پردازش کرده است.
آینده هایپرلیکویید
هایپرلیکویید ثابت کرده که پس از عبور از بحران‌های اولیه رشد، پلتفرمی نسبتاً بی‌حاشیه بوده و توانسته به سرعت جایگاه خود را به عنوان یکی از بازیگران برجسته عرصه رمزارز تثبیت کند.
در زمان نگارش این مقاله و بر اساس داده‌های کوین‌گکو، هایپرلیکویید از نظر ارزش کل قفل‌شده (TVL) به عنوان هشتمین زنجیره بزرگ دیفای شناخته می‌شود و بالاتر از شبکه‌هایی مانند آپتوس، اولنچ و لینیا قرار دارد.
با این وجود، چالش بعدی هایپرلیکویید ممکن است از خارج از دنیای رمزارز رقم بخورد. همزمان با پذیرش گسترده‌تر قراردادهای آتی دائمی، نهادهای مالی سنتی در حال ورود به بازاری هستند که سال‌ها در انحصار صرافی‌های بومی کریپتو بوده است.
در مه ۲۰۲۶، جفری اشپرچر، مدیرعامل صرافی بین‌قاره‌ای (شرکت مادر بورس اوراق بهادار نیویورک)، اعلام کرد که این مجموعه در حال بررسی مدل معاملاتی ۲۴ ساعته هایپرلیکویید است و بررسی می‌کند که آیا صرافی‌های تحت نظارت ایالات متحده باید مجاز به ارائه ابزارهای مشابه پرپچوال فیوچرز باشند یا خیر. پلتفرم Kalshi پیش از این قراردادهای آتی دائمی بیت‌کوین را در ایالات متحده راه‌اندازی کرده و کوین‌بیس نیز در حال گسترش دسترسی نهادی به بازارهای جهانی آتی دائمی است.
یک ماه بعد، آرتور هیز (Arthur Hayes)، هم‌بنیان‌گذار BitMEX، پیش‌بینی کرد که شرکت‌های وال‌استریت و صرافی‌های بزرگ سرانجام محصولات آتی دائمی اختصاصی خود را به عنوان رقیب عرضه خواهند کرد.
هایپرلیکویید به همه‌گیر شدن معاملات آتی دائمی آنچین (روی زنجیره) کمک شایانی کرد و تا امروز همچنان پیشتاز این حوزه باقی مانده است؛ اما با حرکت این دسته از ابزارهای مشتقه به سمت جریان اصلی مالی دنیا، پرسش دیگر این نیست که «آیا رقابت در راه است یا نه» — بلکه این است که آیا هایپرلیکویید می‌تواند پس از ورود صرافی‌های سنتی نیز برتری خود را حفظ کند؟
