نیر پروتکل (Near Protocol) چیست؟
به طور خلاصه:
- نیر (NEAR) یک بلاک‌چین پشتیبان قراردادهای هوشمند است که شبکه اصلی خود را در سال ۲۰۲۰ راه‌اندازی کرد.
- این پلتفرم دارای یک راه‌حل مقیاس‌پذیری منحصر به فرد به نام «نایت‌شید» (Nightshade) و یک موتور اجماع قدرتمند به نام «دوم‌لاگ» (Doomslug) است.
- بلاک‌چین‌هایی که توانایی اجرای قراردادهای هوشمند را دارند پدیده جدیدی نیستند. آن‌ها از سال ۲۰۱۵ با راه‌اندازی شبکه اصلی اتریوم وجود داشته‌اند و امروزه بیش از یک جین پلتفرم مشابه در حال فعالیت هستند.
اما علیرغم تقاضای به سرعت در حال رشد برای برنامه‌های غیرمتمرکز (dapps) و گسترش دپ‌های روزافزون پیچیده و کارآمد، چندین نقطه اصطکاک عمده همچنان مانع از پذیرش گسترده آن‌ها می‌شود.
آیا می‌دانستید؟
برنامه‌های غیرمتمرکز یا دپ‌ها، برنامه‌هایی هستند که بر روی یک بلاک‌چین غیرمتمرکز — مانند اتریوم یا پروتکل نیر — اجرا می‌شوند.
نیر یک تازه‌وارد است که تلاش می‌کند از طریق یک پلتفرم بلاک‌چینی شاردینگ‌شده (خردشده) و تحت حاکمیت جامعه، با محوریت قابلیت همکاری (Interoperability) و مقیاس‌پذیری، محدودیت‌های سیستم‌های قدیمی‌تر را برطرف کند.
پروتکل نیر چیست؟
نیر یک پلتفرم توسعه غیرمتمرکز است که با غلبه بر برخی از محدودیت‌های سیستم‌های رقیب — مانند توان پردازشی پایین، سرعت کم و سازگاری ضعیف بین زنجیره‌ای — محیطی ایده‌آل را برای دپ‌ها فراهم می‌کند.
این پلتفرم بر روی پروتکل نیر اجرا می‌شود؛ یک بلاک‌چین اثبات سهام (PoS) و توسعه‌دهنده‌پسند که چندین نوآوری را برای افزایش مقیاس‌پذیری و کاهش هزینه‌ها برای توسعه‌دهندگان و کاربران نهایی ادغام کرده است. نوآوری‌های آن شامل رویکردی منحصربه‌فرد به شاردینگ و یک مکانیسم اجماع قدرتمند جدید به نام «دوم‌لاگ» است.
این پروژه توسط «نیر کلکتیو» (NEAR Collective) ساخته می‌شود؛ جامعه‌ای جهانی از محققان، توسعه‌دهندگان و متفکرانی که کد اولیه پروتکل نیر را نوشته‌اند و با انتشار رفع باگ‌ها، به‌روزرسانی‌ها و ساخت اکوسیستم پیرامون نیر به پشتیبانی از پروژه ادامه می‌دهند. از آنجا که کد نیر متن‌باز (Open Source) است، هر کسی می‌تواند به این مجموعه ملحق شده و مشارکت در توسعه آن را آغاز کند.
نیر پروتکل چگونه کار می‌کند؟
مشابه اتریوم، کاردانو و ترون، نیر را می‌توان یک بلاک‌چین «لایه پایه» (Base-layer) توصیف کرد؛ به این معنا که بستر و بنیادی است که سایر برنامه‌ها روی آن ساخته و مستقر می‌شوند.
نیر برای دستیابی به قابلیت‌های پردازشی عظیم خود از فناوری‌ای به نام «نایت‌شید» استفاده می‌کند. در این راه‌حل مقیاس‌پذیری، دسته‌های مجزایی از اعتبارسنج‌ها تراکنش‌ها را به صورت موازی در چندین زنجیره خرد شده (شارد) پردازش می‌کنند تا ظرفیت کلی حمل تراکنش در بلاک‌چین بهبود یابد. این راه‌حل تا حدی با سیستم شاردینگ مورد استفاده در سایر بلاک‌چین‌ها متفاوت است، به طوری که هر شارد کسری از بلاک بعدی را تولید می‌کند که به آن «چانک» (Chunk) می‌گویند. این چانک‌ها پردازش شده و به صورت تغییرناپذیر روی بلاک‌چین نیر ذخیره می‌شوند تا تراکنش‌های موجود در آن‌ها نهایی شوند.
آیا می‌دانستید؟
نیر مکانیسم اجماع جدیدی به نام «دوم‌لاگ» را برای افزایش بهره‌وری معرفی می‌کند و در عین حال تضمین می‌کند که بلاک‌ها ظرف چند ثانیه نهایی شوند؛ بدین صورت که اعتبارسنج‌ها به جای رقابت مستقیم بر اساس سهام خود، به نوبت اقدام به تولید بلاک می‌کنند.
این پروتکل به گونه‌ای ساخته شده است که کار را برای توسعه‌دهندگان ساده‌تر کند و در عین حال مجموعه‌ای قدرتمند از ابزارها را برای ساخت برنامه‌های نسل بعدی در اختیارشان قرار دهد. از آنجا که نیر از یک مدل حساب مبتنی بر قرارداد استفاده می‌کند، توسعه‌دهندگان می‌توانند برنامه‌های پیشرفته‌ای بسازند که قادرند از طرف کاربران تراکنش امضا کنند؛ این امر به کاربران اجازه می‌دهد بدون نیاز به حضور فیزیکی برای تأیید عملیات، توافق‌نامه‌ها را اجرا کنند.
چه چیزی در مورد نیر خاص است؟
نیر به عنوان پلتفرمی نسل بعدی برای دپ‌ها طراحی شده است. برای دستیابی به این هدف، این پلتفرم برخی از قدیمی‌ترین مشکلات حوزه بلاک‌چین و همچنین مشکلاتی را که اخیراً آشکار شده‌اند، حل می‌کند.
اول اینکه، نیر فوق‌العاده سریع است. این پلتفرم قادر است حدود ۱۰۰,۰۰۰ تراکنش در ثانیه (tps) پردازش کند و به لطف فاصله زمانی ۱ ثانیه‌ای بین بلاک‌ها، به نهایی‌سازی تراکنش‌ها به صورت تقریباً آنی دست یابد. به گفته نیر، فناوری آن به گونه‌ای است که می‌تواند کارمزدهایی ۱۰,۰۰۰ بار کمتر از اتریوم ارائه دهد عملاً ناچیز هستند.
اگرچه مزایای فنی آن مسلماً بزرگ‌ترین نقطه فروش آن است، اما نیر به لطف مفهومی به نام «پذیرش عقل سلیم» (Common sense onboarding)، برای کسانی که دانش کمی از بلاک‌چین دارند یا اصلاً دانش ندارند نیز قابل دسترس است. این یعنی کاربران عادی می‌توانند با استفاده از همان روند ثبت‌نامی که از قبل با آن آشنا هستند، به دپ‌های ساخته‌شده روی نیر دسترسی پیدا کنند. این ویژگی می‌تواند به توسعه‌دهندگان کمک کند تا مخاطبان بیشتری جذب کنند و در عین حال اصطکاک را برای کسانی که از قبل به استفاده از دپ‌ها عادت کرده‌اند، کاهش دهد.
نیر طیف وسیعی از اجزای ماژولار را در اختیار توسعه‌دهندگان قرار می‌دهد تا به آن‌ها کمک کند توسعه خود را تسریع کرده و پروژه‌های خود را به سرعت راه‌اندازی کنند. این موارد شامل نمونه‌هایی از توکن‌های غیرقابل تعویض (NFT)، فاست‌ها (دریافت‌کنندگان توکن رایگان)، قراردادهای توکن، دفترهای مهمان و موارد دیگر است. طیف کامل نمونه‌ها و کدهای آن‌ها را می‌توانید در مخزن رسمی گیت‌هاب نیر پیدا کنید.
چه کسانی در حال ساخت پروژه روی نیر هستند؟
علیرغم راه‌اندازی شبکه اصلی خود در کمتر از یک سال پیش، پروژه‌های زیادی از همین حالا در حال ساخت روی این پلتفرم هستند. برخی از آن‌ها عبارتند از:
🛒 فلاکس (Flux): یک پروتکل بازار آزاد غیرمتمرکز که در اوت ۲۰۲۰ روی نیر راه‌اندازی شد.
💰 مینت‌بیس (Mintbase): پلتفرمی که انتشار و فروش NFTها را ساده و ارزان می‌کند.
🎨 پاراس (Paras): یک بازار NFT که بر روی آثار باکیفیت و گلچین‌شده توسط هنرمندان منتخب تمرکز دارد.
بنیاد نیر در حال حاضر برنامه‌ای به نام «گرنت‌های نیر» (NGP) را اجرا می‌کند که از پروژه‌های کمک‌کننده به رشد اکوسیستم نیر و جامعه آن پشتیبانی می‌کند. در نیمه اول سال ۲۰۲۱، در مجموع ۱ میلیون دلار کمک مالی (گرنت) اهدا خواهد شد.
توکن NEAR چیست؟
مانند اکثر قریب به اتفاق بلاک‌چین‌ها، نیر نیز دارای توکن کاربردی بومی خود به نام «NEAR» است. این توکن برای ایجاد انگیزه در نودهای شبکه نیر و همچنین تامین انرژی تراکنش‌ها و قراردادهای هوشمند متعدد نیر استفاده می‌شود.
به عنوان یک پلتفرم تحت حاکمیت جامعه، دارندگان توکن NEAR می‌توانند در حاکمیت درون‌زنجیره‌ای پلتفرم نیر شرکت کنند یا از یک اعتبارسنج بخواهند از طرف آن‌ها رأی دهد.
بحث‌های مربوط به توسعه و بازاریابی محصولات نیر و اکوسیستم پیرامون آن در حال حاضر در انجمن حاکمیت انجام می‌شود. کاربران همچنین می‌توانند پیشنهادات خود را به مخزن پیشنهادات بهبود نیر (NEPs) در گیت‌هاب ارسال کنند.
آینده پروتکل نیر
اوایل همین ماه، نیر پل ارتباطی مدت‌ها مورد انتظار خود از اتریوم به نیر را که با نام «پل رنگین‌کمان» (Rainbow Bridge) شناخته می‌شود، منتشر کرد. این پل به کاربران اجازه می‌دهد توکن‌های ERC-20 اتریوم خود را برای استفاده در اکوسیستم دپ نیر به این شبکه منتقل کنند. این گام بزرگی در راستای برنامه‌های نیر برای هرچه در دسترس‌تر کردن این پلتفرم است.
برای قدم بعدی، نیر در حال حاضر روی پیاده‌سازی پشتیبانی از ماشین مجازی اتریوم (EVM) — پشته نرم‌افزاری که اتریوم برای اجرای برنامه‌های غیرمتمرکز استفاده می‌کند — کار می‌کند. پس از تکمیل این امر، توسعه‌دهندگان قادر خواهند بود دپ‌های اتریوم خود را با نیاز به تغییرات اندک یا بدون تغییر روی نیر مستقر کنند و به این ترتیب یکی از موانع اصلی در راه‌اندازی میان‌زنجیره‌ای (Cross-chain) از میان برداشته خواهد شد.
