شیبا اینو (Shiba Inu) چیست؟
دوج‌کوین (DOGE) میم‌کوینِ بنیادین و نخستین بازار بود؛ اما از زمان اوج‌گیری و شهرت آن، چندین ارز دیجیتال رقیب با تم سگ از جمله دوج‌کش (Doge Cash)، آکیتا اینو (Akita Inu) و دوج‌لان مارس (Dogelon Mars) به‌عنوان مدعیان تاج‌وتخت آن پدیدار شدند.
پیشتاز این گروه، شیبا اینو (SHIB) است که در سال ۲۰۲۱ با قدرت وارد صحنه شد و برای تصاحب جایگاه «برترین سگ دنیای کریپتو» وارد رقابت تنگاتنگی با دوج‌کوین گشت.
از زمان راه‌اندازی در اوت ۲۰۲۰، رتبه شیبا اینو به سرعت صعود کرد؛ از پایین‌ترین قیمت خود یعنی ۰.۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۵۶ دلار در نوامبر ۲۰۲۰ تا اوج تاریخی ۰.۰۰۰۰۸۶۱۶ دلار در اکتبر ۲۰۲۱ که حاکی از رشد خیره‌کننده بیش از ۱۵۰ میلیون درصدی است. این جهش برای ارزی که ظاهراً از ناکجاآباد سر برآورده بود، حرکتی شگفت‌انگیز محسوب می‌شود.
توکن SHIB چیست؟
در پایه‌ای‌ترین سطح، SHIB همتای اتریومیِ دوج‌کوین است. بر خلاف دوج‌کوین، شیبا یک «توکن» به شمار می‌رود (دارایی رمزارزی که روی زیرساخت یک بلاک‌چین دیگر اجرا می‌شود) نه یک «کوین» با بلاک‌چین اختصاصی. بنابراین، در حالی که دوج‌کوین یک فورک از لاکی‌کوین (Luckycoin) و خود آن نیز انشعابی از لایت‌کوین و بیت‌کوین بود، SHIB یک توکن مبتنی بر استاندارد ERC-20 روی بلاک‌چین اتریوم است.
شیبا اینو نیز مانند دوج‌کوین یک میم‌اسِت (Meme Asset) به حساب می‌آید: رمزارزی که با الهام از میم‌های اینترنتی خلق شده و جوامعی از طرفداران پرشور پیرامون آن شکل گرفته است.
حرکات قیمتی میم‌کوین‌ها معمولاً وابستگی شدیدی به احساسات حاکم بر اخبار فوری و فعالیت چهره‌های تاثیرگذار (اینفلوئنسرها) در شبکه‌های اجتماعی دارد. نام شیبا اینو برگرفته از نژاد سگی ژاپنی با همین نام است که پیش‌تر به نماد میم معروف «Doge» بدل شده بود؛ همان میمی که الهام‌بخش ساخت دوج‌کوین شد.
داستان پشت شیبا اینو چیست؟
طبق اطلاعات وب‌سایت رسمی پروژه، SHIB به عنوان یک «آزمایش در ساخت جامعه خودجوش و غیرمتمرکز» توسط یک توسعه‌دهنده مستعار به نام «ریوشی» (Ryoshi – به معنای ماهیگیر در زبان ژاپنی) راه‌اندازی شد.
ریوشی همواره تاکید می‌کند که فردی «ناشناس» و «قابل جایگزینی» است. او می‌گوید: «ما در مورد شیبا از همان ابتدا شفاف کرده‌ایم که هیچ‌کس رئیس نیست. هیچ فردی پاسخگو یا مسئول مطلق نیست و هیچ نهادی کلید این قلمرو را در اختیار ندارد.» ریوشی همچنین تا مه ۲۰۲۱ ادعا کرد که «تا امروز صاحب صفر عدد SHIB هستم.»
بر همین اساس، ووف‌پیپر (Woofpaper – اصطلاح شیبا برای وایت‌پیپر) این پرسش را مطرح می‌کند: «اگر یک پروژه کریپتو به صورت ۱۰۰ درصد توسط جامعه‌اش اداره شود، چه رخ خواهد داد؟»
ریوشی در کنار SHIB، توکن دیگری موسوم به «قاتل دوج‌کوین» یعنی لیش (LEASH) را نیز با تیراژی محدود ایجاد کرد؛ همچنین توکن بون (BONE) هم‌زمان با صرافی غیرمتمرکز شیبا سواپ (ShibaSwap) عرضه شد.
در مجموع ۱ کوادریلیون (۱,۰۰۰ تریلیون) واحد SHIB ضرب شد و توسعه‌دهندگان گمنام آن، تقریباً نیمی از کل عرضه (کمی بیش از ۵۰۵ تریلیون واحد) را به آدرس کیف‌پول ویتالیک بوترین، هم‌بنیان‌گذار اتریوم، فرستادند. ریوشی در توضیح این اقدام گفت: «هیچ عظمتی بدون یک نقطه آسیب‌پذیر شکل نمی‌گیرد؛ تا زمانی که بوترین پشت ما را خالی نکند (Rug نکند)، شیبا رشد کرده و زنده خواهد ماند.»
پس از آن، بوترین ۴۱۰.۲۴ تریلیون واحد SHIB (۹۰ درصد از دارایی‌های شیبای خود، به ارزش تقریبی ۶.۷ میلیارد دلار در آن زمان) را سوزاند و باقی‌مانده را به امور خیریه اهدا کرد؛ با این استدلال که هرگونه تصرف و نگهداری این حجم توکنِ اهدایی، منجر به گمانه‌زنی‌های بی‌مورد در بازار می‌شود.
بوترین در قسمتی از پادکست Up Only، روند فنی دسترسی و سوزاندن توکن‌های SHIB را تشریح کرد که حتی نیازمند خرید یک لپ‌تاپ نو برای تکمیل امن تراکنش بود. او گفت: «بخش ترسناک ماجرا این بود که این حجم دارایی، فراتر از پولی بود که تاکنون در زندگی‌ام داشته‌ام.»
از مجموع ۱ میلیارد دلار اهدایی به خیریه، ۱۰۰ میلیون دلار در قالب استیبل‌کوین USDC به خود بوترین بازگردانده شد تا صرف «پروژه‌های پرریسک‌تر با بازدهی بالاتر در زمینه تحقیقات علمی و امدادی کرونا در سطح جهان» شود.
اعداد نجومی که پیرامون این میم‌کوین رد و بدل شد ممکن است در نگاه نخست خنده‌دار به نظر برسد؛ اما دوج‌کوین نیز سال‌ها یک شوخی تلقی می‌شد تا اینکه در سال ۲۰۲۱ جهش کرد و پای حامیانی چون ایلان ماسک و مارک کوبان به میان آمد. شیبا اینو نیز مسیری مشابه را پیمود؛ این ارز حتی توانست با ورود به جمع ۱۰ رمزارز برتر بازار، موقتاً از رتبه دوج‌کوین نیز عبور کند که این موفقیت حاصل لیست شدن در صرافی‌های بزرگی چون بایننس و کوین‌بیس بود.
از کجا می‌توان SHIB خرید؟
توکن SHIB از طریق صرافی‌های متمرکزی نظیر کوین‌بیس، بایننس، هوبی گلوبال و اوکی‌اکس قابل خرید است. همچنین در صرافی‌های غیرمتمرکز (DEX) مانند یونی‌سواپ (Uniswap)، وان‌اینچ (1inch) و زیروایکس (0x) معامله می‌شود. در کوین‌بیس امکان خرید مستقیم با دلار آمریکا وجود دارد و در سایر صرافی‌ها نیز جفت‌های معاملاتی با تتر (USDT)، دلار بایننس (BUSD) یا رپد اتریوم (WETH) ارائه می‌شود.
قیمت SHIB در مه ۲۰۲۱ پس از لیست شدن در بایننس به دلیل تقاضای شدید کاربران جهش کرد. چانگ‌پنگ ژائو (CZ)، مدیرعامل وقت بایننس، توییتی منتشر کرد و گفت: «امروز به دلیل هجوم برای خرید SHIB، با کمبود آدرس‌های واریز اتریوم مواجه شدیم؛ اتفاقی که هرگز برای هیچ توکن ERC-20 دیگری رخ نداده بود.» با این حال، او هشدار داد که «این ارز را تایید رسمی نمی‌کند» و آن را «بسیار پرریسک» می‌داند.
آینده توکن SHIB
توسعه‌دهندگان شیبا اینو به تحقق شعار «مدیریت ۱۰۰ درصدی توسط جامعه» ادامه دادند. در دسامبر ۲۰۲۱، آن‌ها نسخه نخست «داگ دی‌ای‌او» (Doggy DAO) را معرفی کردند؛ یک سازمان خودگردان غیرمتمرکز که هدف آن واگذاری کنترل صرافی غیرمتمرکز شیبا سواپ به جامعه شیبا اینو بود.
نخستین مرحله این DAO به اعضای جامعه امکان داد درباره اینکه کدام پروژه‌های کریپتو به استخرهای نقدینگی صرافی افزوده شوند و پاداش‌های حاکمیتیِ توکن BONE چگونه توزیع گردند، رأی‌گیری کنند.
رشد خیره‌کننده شیبا اینو افراد متعددی را به ثروت‌های کلان رساند؛ از جمله کیف پولی که دارایی حدود ۸,۰۰۰ دلاری‌اش ظرف ۴۰۰ روز به بیش از ۵ میلیارد دلار رسید. با همه این‌ها، شیبا کماکان یک «توکن شوخی» باقی مانده که سوخت اصلی آن، هیجانات و احساسات سرمایه‌گذاران خرد است؛ پدیده‌ای مشابه با جریان ردیتورهای وال‌استریت‌بتز (WallStreetBets) که برای سرگرمی سهام‌هایی مثل گیم‌استاپ و AMC را به پرواز درآوردند.
از سوی دیگر، سرمایه‌گذاران نهادی تمایلی به میم‌کوین‌ها و میم‌توکن‌ها ندارند؛ یکی از مدیران حوزه امانت‌داری کریپتوی نهادی به Decrypt گفته است که «هیچ» مشتری نهادی به دنبال تخصیص بخشی از پورتفوی خود به SHIB نیست.
با این حال، اگر مشخص شود این موج سرمایه‌گذاری خردِ میم‌محور بخشی از آینده نظام مالی است و صرفاً حبابی گله‌ای مشابه جنون گل لاله در قرن هفدهم نیست، فقدان نهادها اهمیت چندانی نخواهد داشت. همان‌طور که آن مدیر اشاره کرد: «اگر مردم به یک شوخی به اندازه کافی اهمیت دهند، آن شوخی رنگ واقعیت به خود می‌گیرد.»
