آپتوس Aptos چیست؟
آپتوس چیست؟
چگونه می‌توان بلاک‌چینی ساخت که در عین غیرمتمرکز بودن، هم امن باشد و هم فوق‌العاده سریع؟ آیا چنین چیزی ممکن است؟ معمولاً در این زمینه پیاده‌سازی موفق یکی از این متغیرها به بهای تضعیف دیگری تمام می‌شود (اشاره به معضل سه‌گانه بلاک‌چین).
با این حال، توسعه‌دهندگان آپتوس معتقدند پاسخ این معما را در یک الگوریتم آزمایشی برای ترتیب‌بندی تراکنش‌ها یافته‌اند؛ الگوریتمی که وارث پروژه نافرجام «دیم» (Diem متعلق به فیسبوک سابق) است. البته این مسیر خالی از دست‌انداز و مشکل نبوده است.
آپتوس چیست؟
آپتوس پروژه‌ای بسیار نوظهور در این عرصه است. این بلاک‌چین پرسرعت که در اواخر ژوئیه موفق به جذب ۱۵۰ میلیون دلار سرمایه به رهبری صرافی FTX و سرمایه‌گذارانی از جمله ParaFi شد، در ماه مارس نیز ۲۰۰ میلیون دلار دیگر در یک دور تأمین مالی استراتژیک از غول‌هایی مانند Andreessen Horowitz، Multicoin Capital و Haun Ventures جذب کرده بود.
آپتوس توسط «ایوری چینگ» (Avery Ching) و «مو شایک» (Mo Shaikh) بنیان‌گذاری شد؛ افرادی که پیش‌تر روی کیف پول Novi در پروژه Diem کار می‌کردند. آپتوس از تکنیکی استفاده می‌کند که اصول آن در دوران پروژه Diem تدوین شده بود و «اجرای موازی» (Parallel Execution) نام دارد (که جلوتر بیشتر به آن می‌پردازیم)؛ تکنیکی که ادعا می‌کند سرعت تراکنش‌ها را به‌شدت افزایش داده و در عین حال هزینه‌ها را پایین نگه می‌دارد.
«۱/ امروز دور تأمین مالی سری A خود به مبلغ ۱۵۰ میلیون دلار را اعلام کردیم. این گواهی بر تخصص فنی تیم ما، قدرت و پویایی اکوسیستم، و چشم‌انداز و اصولی است که همگی در آن سهیم هستیم.»
— شبکه آپتوس (Aptos)، ۲۵ ژوئیه ۲۰۲۲
آپتوس همانند پروژه رقیب خود یعنی سویی (Sui)، خود را وارث میراث پروژه Diem می‌داند و از زبان برنامه‌نویسی اختصاصی آن یعنی Move استفاده می‌کند.
توکنومیکس (اقتصاد توکنی) این بلاک‌چین با انتقادات شدیدی روبه‌رو شد، زیرا یک روز پس از راه‌اندازی شبکه اصلی در ماه اکتبر رونمایی شد. ترجیع‌بند مشترک کاربران در توییترِ آن زمان این بود که پس از جذب ۳۵۰ میلیون دلار سرمایه با ارزش‌گذاری بیش از ۴ میلیارد دلار، آپتوس باید در ارائه جزئیات نحوه توزیع توکن بومی خود یعنی APT سریع‌تر و شفاف‌تر عمل می‌کرد.
اکنون پس از ماه‌ها برگزاری هکاتون‌ها و بستن قراردادهای همکاری، بنیاد آپتوس در حال برنامه‌ریزی برای ارتقای شبکه است و توکنومیکس خود را با هدف شفافیت بیشتر بازبینی می‌کند.
مو شایک، مدیرعامل آپتوس، به وب‌سایت Decrypt گفت:
«ما وضوح و جزئیات بیشتری درباره اصول پشت پرده و نحوه رسیدن به تصمیماتمان ارائه خواهیم داد. اما بخش زیادی از این موضوع به توجه به جامعه کاربری بازمی‌گردد؛ بنابراین سندی با جزئیات کامل تهیه شده که در مقطعی منتشر خواهد شد.»
با این حال، هنوز پرسش‌هایی پابرجا است: آپتوس واقعاً چه تفاوتی با سایر بلاک‌چین‌ها دارد؟ آیا «اجرای موازی» همان‌طور که وعده داده شده عمل می‌کند؟ و چگونه این بلاک‌چین جدید می‌تواند اکوسیستمی به اندازه کافی بزرگ از برنامه‌نویسان مایل به یادگیری زبانِ نسبتاً ناشناخته Move ایجاد کند؟
آپتوس چگونه کار می‌کند؟
همان‌طور که اشاره شد، ویژگی کلیدی آپتوس اجرای موازی است. اکثر بلاک‌چین‌ها از روشی برای ترتیب‌بندی تراکنش‌ها به نام «اجرای ترتیبی یا متوالی» (Sequential / Serial execution) استفاده می‌کنند که در آن یک گاه‌شمار و توالی واحد از تراکنش‌ها مدام به‌روزرسانی می‌شود: هر بار که معامله‌ای انجام می‌دهید یا چیزی می‌خرید، آن تراکنش به انتهای یک دفتر کل بزرگ افزوده می‌شود؛ دفتری که شامل تک‌تک تراکنش‌های انجام‌شده در شبکه است و توسط هزاران نود (گره) به‌روزرسانی می‌شود.
از آنجا که تراکنش‌ها یکی پس از دیگری به صف اضافه می‌شوند، سیستم باید منتظر اعتبارسنجی هر تراکنش جدید بماند. این مسئله زمان زیادی می‌برد و دلیل اصلی سرعتِ به شدت کُند و لاک‌پشتی تسویه در اکثر بلاک‌چین‌ها است.
در مقابل، «اجرای موازی» چندین زنجیره را به صورت هم‌زمان و موازی اجرا می‌کند که از نظر تئوری امکان پردازش هم‌زمان حجم بسیار بیشتری از تراکنش‌ها را فراهم می‌سازد. در واقع، آپتوس ادعا می‌کند که شبکه‌های آزمایشی (Testnet) آن به سرعت ۱۳۰٬۰۰۰ تراکنش در ثانیه رسیده‌اند؛ این رقم را با سرعت آرام ۳۰ تراکنش در ثانیه‌ای اتریوم مقایسه کنید.
آیا آپتوس قابل اعتماد است؟
هنوز پاسخ قطعی برای این سوال وجود ندارد؛ چرا که اجرای موازی رویکردی بحث‌برانگیز است. هر مزیتی که در بحث کارایی به همراه داشته باشد، ممکن است به قیمت تضعیف امنیت تمام شود. بلاک‌چین‌های «ترتیبی» بی‌دلیل این‌گونه ساخته نشده‌اند: اتکا به یک توالی زمانی واحد، بررسی صحت محتوای زنجیره در برابر خودش را آسان‌تر می‌کند؛ زیرا برای هر تراکنش فقط یک مسیر و جایگاه مشخص وجود دارد.
اما ورود زنجیره‌های موازی معادلات را پیچیده می‌کند. با تعدد زنجیره‌ها، اشراف کامل بر کل تاریخچه تراکنش‌ها دشوارتر می‌شود و تراکنش‌ها ممکن است تلاش کنند به طور هم‌زمان در چند زنجیره پردازش شوند؛ موضوعی که می‌تواند به شکست تراکنش بینجامد (و پتانسیل سوءاستفاده سودجویان برای کلاهبرداری «دوبار خرج کردن» یا Double spend را بالا ببرد).
راهکار آپتوس این است که صبر کند تا تب‌و‌تاب پردازش تراکنش‌ها فروکش کند و سپس تمام زنجیره‌ها را به صورت یک‌جا اعتبارسنجی کند: تراکنش‌هایی که جایگاه درستی داشته‌اند تأیید می‌شوند و موارد ناموفق دوباره به چرخه «اجرای مجدد» برمی‌گردند.
این در واقع رویکردی با شعار «اول اجرا کن، بعداً بررسی کن» است—و ظاهراً در حال حاضر جواب داده است.
چه کسانی در حال ساخت روی آپتوس هستند؟
- 💱 Pontem Network: پروژه‌ای که در حال ساخت اولین صرافی غیرمتمرکز (DEX) روی آپتوس است.
- 👾 Martian DAO: یک سازمان خودگردان غیرمتمرکز که در حال توسعه کیف پول دیجیتال اختصاصی آپتوس است.
آینده آپتوس چگونه رقم خواهد خورد؟
از زمان راه‌اندازی، منتقدان آپتوس این ابهام را مطرح کرده‌اند که آیا توسعه‌دهندگان آن می‌توانند از زیر بار قضاوت‌ها و ذهنیت منفی ناشی از سابقه کار در شرکتی چندملیتی که پیش‌تر به عنوان «فیسبوک» شناخته می‌شد (متا)، خارج شوند؟
شواهد و آمار نشان می‌دهد که بله: آپتوس می‌گوید پروژه‌های متعددی را که در پروژه Libra/Diem حضور داشتند جذب اکوسیستم خود کرده است و به نظر می‌رسد این پروژه‌ها از توسعه انحصاری روی زبانِ تا حدی امتحان‌نشده Move رضایت دارند.
«ما اخیراً فاز دوم تست‌نت (AIT2) را با موفقیت به پایان رساندیم که جامعه آپتوس را به یکدیگر نزدیک‌تر کرد. از مشارکت شما و تبدیل AIT2 به رویدادی حتی موفق‌تر از AIT1 سپاسگزاریم!»
— شبکه آپتوس، ۱ اوت ۲۰۲۲
اعتبار و تجربه بالای بنیان‌گذاران آپتوس توسعه‌دهندگان جدیدی را نیز به خود جذب کرده است: سرور دیسکورد آپتوس هم‌اکنون بیش از ۶۳٬۰۰۰ عضو دارد که حدود ۸٬۰۰۰ نفر از آن‌ها برنامه‌نویس هستند، و این پروتکل توسط بیش از ۲۰٬۰۰۰ نود پشتیبانی می‌شود.
آپتوس همچنین به‌روزرسانی شبکه آزمایشی خود را تکمیل کرده و قرار است راه‌اندازی شبکه اصلی اواخر امسال انجام شود. با این حال، به دلیل مسائل و محدودیت‌های نظارتی، توکن این شبکه در ایالات متحده در دسترس نخواهد بود.
