پالیگان Polygon چیست؟
پالیگان که پیش‌تر با نام «متیک نتورک» (Matic Network) شناخته می‌شد، یک چارچوب مقیاس‌پذیری و قابلیت همکاری (Interoperability) برای ساخت بلاک‌چین‌های سازگار با اتریوم است.
این شبکه همچنان حول محور توکن MATIC می‌چرخد که برای حاکمیت (Governance)، استیکینگ (Staking) و پرداخت کارمزدهای تراکنش (Gas fees) استفاده می‌شود [در متن اصلی عبارت «used» به صورت مخدوش درج شده است که مفهوم کاربرد توکن را می‌رساند].
در فوریه ۲۰۲۱، راهکار مقیاس‌پذیری لایه ۲ اتریوم یعنی متیک نتورک، با تغییر نام به «پالیگان» به عنوان یک چارچوب مقیاس‌پذیری بلاک‌چین با قابلیت همکاری متقابل معرفی شد.
در اینجا، قصد داریم بررسی کنیم که پالیگان چه اهدافی را دنبال می‌کند و چه تفاوتی با پروژه‌های قابلیت همکاری بلاک‌چین مانند پولکادات (Polkadot) و کازمس (Cosmos) دارد.
پالیگان چیست؟
پالیگان که پیش‌تر با نام متیک نتورک شناخته می‌شد، چارچوبی برای ساخت شبکه‌های بلاک‌چین به هم پیوسته است.
این پلتفرم تلاش می‌کند تا با استفاده از یک راهکار نوین ساید‌چین (Sidechain)، برخی از محدودیت‌های اصلی اتریوم — از جمله پهنای باند (Throughput)، تجربه کاربری ضعیف (سرعت پایین و تأخیر در تراکنش‌ها) و کمبود حاکمیت جامعه — را برطرف کند.
پالیگان برخلاف پیشوند خود یعنی متیک نتورک که یک راهکار مقیاس‌پذیری ساده محسوب می‌شد و از فناوری‌ای به نام «پلاسما» (Plasma) برای پردازش تراکنش‌ها در خارج از زنجیره پیش از نهایی کردن آن‌ها در زنجیره اصلی اتریوم استفاده می‌کرد، به عنوان یک پلتفرم کامل برای راه‌اندازی بلاک‌چین‌های دارای قابلیت همکاری طراحی شده است.
از طریق پالیگان، توسعه‌دهندگان می‌توانند شبکه‌های بلاک‌چینی از پیش‌تنظیم‌شده‌ای با ویژگی‌های متناسب با نیازهای خود را راه‌اندازی کنند. این شبکه‌ها را می‌توان با طیف رو به رشدی از ماژول‌ها سفارشی‌سازی کرد؛ ماژول‌هایی که به توسعه‌دهندگان اجازه می‌دهند بلاک‌چین‌های مستقل با قابلیت‌های بسیار اختصاصی ایجاد کنند.
پالیگان چگونه کار می‌کند؟
معماری پالیگان را به بهترین شکل می‌توان به عنوان یک سیستم چهار لایه تعریف کرد که شامل لایه اتریوم، لایه امنیت، لایه شبکه‌های پالیگان و لایه اجرا (Execution) است.
لایه اتریوم اساساً مجموعه‌ای از قراردادهای هوشمند است که روی اتریوم پیاده‌سازی شده‌اند. این قراردادهای هوشمند مواردی مانند نهایی شدن تراکنش‌ها، استیکینگ و ارتباط بین اتریوم و زنجیره‌های مختلف پالیگان را مدیریت می‌کنند. لایه امنیت در کنار اتریوم اجرا می‌شود و نقش «اعتبارسنج به عنوان خدمات» (Validators as a service) را ایفا می‌کند که به زنجیره‌ها اجازه می‌دهد از یک لایه امنیتی اضافه‌تر بهره‌مند شوند. هر دو لایه اتریوم و امنیت اختیاری هستند.
آیا می‌دانستید؟
ساید‌چین، یک بلاک‌چین نیمه‌مستقل است که در هماهنگی با یک «زنجیره اصلی» مرتبط فعالیت می‌کند؛ که معمولاً هدف از آن بهبود سرعت یا قابلیت‌های زنجیره اصلی است.
فراتر از این‌ها، دو لایه اجباری نیز وجود دارد. اولی، لایه شبکه‌های پالیگان است که اکوسیستم شبکه‌های بلاک‌چینی ساخته‌شده روی پالیگان را تشکیل می‌دهد. هر یک از این شبکه‌ها جامعه خود را دارند و مسئولیت مدیریت اجماع محلی و تولید بلوک‌ها را بر عهده دارند. دومی، لایه اجرا است که پیاده‌سازی ماشین مجازی اتریوم (EVM) در پالیگان برای اجرای قراردادهای هوشمند محسوب می‌شود.
زنجیره‌های راه‌اندازی‌شده روی پالیگان به لطف قابلیت‌های ارسال پیام دلخواه پالیگان، قادرند هم با یکدیگر و هم با زنجیره اصلی اتریوم ارتباط برقرار کنند. این ویژگی طیف گسترده‌ای از کاربردهای جدید، مانند برنامه‌های غیرمتمرکز (Dapps) با قابلیت همکاری متقابل و تبادل ساده ارزش میان پلتفرم‌های مختلف را ممکن می‌سازد.
پالیگان: اینترنتِ بلاک‌چین‌های اتریوم
پالیگان به گونه‌ای طراحی شده است که آینده‌ای را تسهیل کند که در آن بلاک‌چین‌های مختلف دیگر به عنوان جزایر دورافتاده و جوامع انحصاری عمل نکنند، بلکه به عنوان شبکه‌هایی در یک چشم‌انداز به هم پیوسته وسیع‌تر جای گیرند.
هدف بلندمدت این پروژه، ایجاد دنیایی باز و بدون مرز است که در آن کاربران بتوانند بدون نیاز به عبور از واسطه‌ها یا حصارهای انحصاری، به طور یکپارچه با محصولات و خدمات غیرمتمرکز تعامل داشته باشند. هدف پالیگان ایجاد پلی است که بلاک‌چین‌های مختلف بتوانند به راحتی به آن متصل شوند و در عین حال، برخی از محدودیت‌های فردی آن‌ها — مانند کارمزدهای بالا، مقیاس‌پذیری ضعیف و امنیت محدود — را برطرف کنند.
پالیگان برای دستیابی به این چشم‌انداز گسترده از فناوری‌های مختلفی استفاده می‌کند که عبارتند از:
- زنجیره اثبات سهام (POS Chain): زنجیره اصلی پالیگان، یک ساید‌چین اتریوم به نام Matic POS Chain است که یک لایه امنیتی اثبات سهام (POS) را به بلاک‌چین‌های راه‌اندازی‌شده روی پالیگان اضافه می‌کند.
- زنجیره‌های پلاسما (Plasma Chains): پالیگان از فناوری مقیاس‌پذیری به نام پلاسما استفاده می‌کند تا دارایی‌ها را از طریق پل‌های پلاسما بین زنجیره ریشه (Root chain) و زنجیره‌های فرزند (Child chains) جابجا کند.
- رول‌آپ‌های صفر-دانش (ZK-rollups): یک راهکار مقیاس‌پذیری جایگزین برای تجمیع تعداد زیادی از نقل‌وانتقالات خارج از زنجیره در قالب یک تراکنش واحد، با استفاده از اثبات‌های صفر-دانش (Zero-knowledge proofs) برای ثبت نهایی عمومی روی زنجیره اصلی اتریوم.
- رول‌آپ‌های خوش‌بینانه (Optimistic rollups): راهکاری که در بالای اتریوم اجرا می‌شود تا با استفاده از «اثبات‌های تقلب» (Fraud proofs)، تراکنش‌ها را تقریباً به صورت آنی تسهیل کند.
همان‌طور که شاید متوجه شده باشید، پالیگان قصد دارد بیش از یک راهکار مقیاس‌پذیری را به کار گیرد که این امر با هدف آن برای به حداقل رساندن موانع ورود و کاهش کارمزد تراکنش‌ها به پایین‌ترین حد ممکن همخوانی دارد. پالیگان با اتخاذ رویکردی چندجانبه نسبت به مسئله مقیاس‌پذیری، جوانب احتیاط را رعایت می‌کند تا در صورت شکست هر یک از راهکارهای مقیاس‌پذیری دیگر، با مشکل مواجه نشود.
چه چیزی این پروژه را خاص می‌کند؟
پروژه پالیگان یکی از تلاش‌های نسبتاً جدید در زمینه قابلیت همکاری و مقیاس‌پذیری بلاک‌چین است و به گونه‌ای طراحی شده است که به برخی از محدودیت‌های فرض‌شده در پروژه‌های قابلیت همکاری مانند پولکادات و کازمس پاسخ دهد.
از یک سو، این شبکه با ماشین مجازی اتریوم (EVM) سازگار است؛ موضوعی که کار با آن را برای افرادی که به ساخت برنامه‌ها روی اتریوم و برنامه‌نویسی با زبان Solidity عادت دارند، آسان می‌کند؛ در حالی که رقیب آن یعنی کازمس از یک ماشین مجازی مبتنی بر WASM استفاده می‌کند.
از سوی دیگر، مدل امنیت مشترک پالیگان کاملاً اختیاری است؛ پلتفرم‌های مستقل در صورت عدم نیاز، نیازی به فدا کردن استقلال یا انعطاف‌پذیری خود به خاطر امنیت اضافی ندارند. این پروژه همچنین ادعا می‌کند که به اندازه کافی انعطاف‌پذیر است تا هر راهکار مقیاس‌پذیری دیگری را — فراتر از زنجیره‌های فعلی پلاسما، ZK-rollups و Optimistic rollups برنامه‌ریزی‌شده — در خود جای دهد.
پروژه‌های متنوعی هم‌اکنون راه‌اندازی شده‌اند که از فناوری مقیاس‌پذیری پالیگان استفاده می‌کنند، از جمله:
- 💱 EasyFi: یک پلتفرم وام‌دهی و وام‌گیری غیرمتمرکز با پشتیبانی از وام‌های با وثیقه کمتر از حد نصاب (Undercollateralized loans).
- 🃏 Aavegotchi: یک بازی معاملاتی دی‌فای (DeFi) مبتنی بر توکن‌های غیرقابل تعویض (NFT).
توکن MATIC چیست؟
اگرچه پالیگان چشم‌انداز ترسیم‌شده توسط متیک نتورک را به طور چشمگیری گسترش داده است، اما همچنان از همان توکن کاربردی به نام MATIC استفاده می‌کند.
توکن MATIC برای اهداف مختلفی در اکوسیستم پالیگان به کار می‌رود؛ از جمله مشارکت در حاکمیت شبکه از طریق رأی‌دهی به پیشنهادات بهبود پالیگان (PIPs)، کمک به امنیت از طریق استیکینگ و همچنین پرداخت کارمزدهای تراکنش.
تا مارس ۲۰۲۱، هنوز مشخص نشده است که آیا توکن MATIC در چشم‌انداز گسترده‌تر پالیگان کاربرد اضافی دیگری خواهد داشت یا خیر.
آینده
رقابت برای تبدیل شدن به اولین راهکار قابلیت همکاری که به طور کامل عملیاتی شود، جریان دارد. زنجیره اثبات سهام و راهکار مقیاس‌پذیری پلاسما در پالیگان فعال هستند، اما توسعه‌دهندگان هنوز نمی‌توانند تا پیش از انتشار این ویژگی‌ها، زنجیره‌های مستقل یا با امنیت مشترک خود را روی پالیگان راه‌اندازی کنند. به همین ترتیب، نه رول‌آپ‌های ZK و نه رول‌آپ‌های خوش‌بینانه هنوز روی شبکه راه‌اندازی نشده‌اند و در حال حاضر پلاسما تنها راهکار مقیاس‌پذیری موجود در پالیگان است.
رقیبان پالیگان نیز با شتاب در تلاشند تا خدمات خود را راه‌اندازی کنند. تا مارس ۲۰۲۱، پولکادات هنوز پاراچاین‌های عمومی خود را راه‌اندازی نکرده است؛ و در حالی که ارتقای Stargate در کازمس منجر به راه‌اندازی پروتکل ارتباطات میان‌بلاک‌چینی (IBC) شده است، اما تا زمانی که تراکنش‌های IBC روی شبکه فعال نشوند، این پروتکل به طور کامل عملیاتی نخواهد شد.
با توجه به اینکه پالیگان در فوریه ۲۰۲۱ معرفی شده است، هنوز نقشه راهی که جزئیات پیشرفت توسعه آن یا اولویت‌بندی ویژگی‌ها را مشخص کند، وجود ندارد. با این حال، تیم پشت پالیگان مشغول ایجاد شراکت‌هایی با شرکت‌هایی نظیر Mogul Productions، Umbria، Atari و OpenPredict بوده است؛ شرکتی که قصد دارد اولین محصول بازارهای گمانه‌زنی خود را روی پالیگان راه‌اندازی کند.
