کوانت (QUANT) چیست؟
کوانت یکی از برجسته‌ترین پروژه‌هایی است که در سال ۲۰۱۸ راه‌اندازی شد. هدف بنیادین این پروژه، متصل ساختن بلاک‌چین‌ها به یکدیگر و به سایر شبکه‌های فعال در سراسر جهان است. این پروژه توکن اختصاصی خود را با نماد QNT در شبکه کوانت (Quant Network) عرضه کرده است. در این مقاله به بررسی کاربردها و نحوه کارکرد این شبکه می‌پردازیم.
همان‌طور که می‌دانیم، در دنیای بلاک‌چین پروژه‌های متعددی وجود دارند که هرکدام راه‌حلی برای مشکلی خاص به شمار می‌روند. این بلاک‌چین‌ها دارای اکوسیستم‌های مجزا، منحصربه‌فرد و متفاوتی هستند. این تفاوت‌های ساختاری میان اکوسیستم‌ها، برقراری ارتباط میان آن‌ها را بسیار دشوار می‌کند. کوانت قصد دارد با فراهم آوردن هم‌کنش‌پذیری (Interoperability) میان بلاک‌چین‌ها، این چالش را برطرف کند. در ادامه شیوه عملکرد آن را بررسی خواهیم کرد.
شبکه کوانت (Quant Network) چگونه کار می‌کند؟
نخستین نکته این است که شبکه کوانت از فناوری دفتر کل توزیع‌شده (DLT) بهره می‌برد؛ فناوری‌ای که امروزه به دلایل گوناگون در بخش عمده صنایع مورد استفاده قرار می‌گیرد. با این حال، به دلیل پیچیدگی‌های ساختاری، DLTها معمولاً با نسل‌های مختلف سیستم‌های سنتی یکپارچه نمی‌شوند و این موضوع مانع از تحقق ظرفیت کامل آن‌ها می‌شود.
پلتفرم کوانت برخلاف ماهیت پیچیده فناوری‌های زیربنایی‌اش، کاربری ساده‌ای دارد. این سیستم از سطح امنیت بسیار بالایی برخوردار است که فرایند ایجاد ارتباط میان شبکه‌های DLT در سراسر دنیا را آسان و هموار می‌سازد. با این وجود باید توجه داشت که این پروژه یک پلتفرم کدبسته (Closed-source) است و بهره‌برداری از آن نیازمند خرید مجوز (لایسنس) رسمی است.
در بستر پلتفرم کوانت می‌توان از رمزارزهای شناخته‌شده‌ای مانند بیت‌کوین (Bitcoin)، اتریوم (Ethereum)، ریپل (Ripple)، استلار (Stellar) و دیگر شبکه‌ها بهره برد.
به لطف سیستم‌عامل اورلجر (Overledger OS)، این پلتفرم نه تنها بلاک‌چین‌ها، بلکه انواع مختلفی از DLTها، پایگاه‌های داده، سیستم‌های مدیریت ارتباط با مشتری (CRM) و ابزارهای متنوع دیگر را به هم پیوند می‌دهد. مهم‌تر اینکه برای این اتصال نیازی به راه‌اندازی یک بلاک‌چین واسط جانبی نیست؛ امری که این فرایند را بسیار سریع، یکپارچه و بدون دردسر می‌سازد.
شبکه‌هایی که کوانت به هم متصل می‌کند، همگی از طریق یک رابط برنامه‌نویسی نرم‌افزار واحد (Single API) متصل می‌شوند. این ویژگی به توسعه‌دهندگان امکان می‌دهد بدون درگیر شدن با پیچیدگی‌های راه‌اندازی زیرساخت‌های مجزا، در کوتاه‌ترین زمان ممکن به این DLTها دسترسی پیدا کنند.
از جنبه کاربردی، این فناوری قابلیت‌های گسترده‌ای به کاربران و سازمان‌ها ارائه می‌دهد:
- توسعه قراردادهای هوشمند در بلاک‌چین‌های فاقد این قابلیت: به عنوان نمونه، پیاده‌سازی قرارداد هوشمند بر بستر شبکه بیت‌کوین.
- ساخت برنامه‌های چندبلاک‌چینی (mApps): برنامه‌هایی که می‌توانند به طور هم‌زمان روی چندین بلاک‌چین مجزا اجرا شوند؛ چراکه برای عملکرد خود به منابع متفاوتی از چند شبکه نیاز دارند.
- رمزنگاری و امضای دیجیتال: رمزنگاری و ثبت تراکنش‌ها در کنار امکان انتقال امن دارایی‌های دیجیتال میان زنجیره‌های مختلف.
شایان ذکر است که کاربران و توسعه‌دهندگان برای دسترسی به سیستم‌عامل اورلجر باید توکن بومی این شبکه (QNT) را خریداری و در اختیار داشته باشند.
ساختار و اجزای تشکیل‌دهنده شبکه کوانت
از آنجایی که کوانت پروژه‌ای کدبسته است، تمام ریزه‌کاری‌های فنی آن برای عموم افشا نشده است. با این حال می‌دانیم که کوانت ذاتاً یک بلاک‌چین اختصاصی نیست، بلکه لایه‌ای ارتباطی روی بلاک‌چین‌هاست.
اکوسیستم کوانت از ارکان بنیادین زیر تشکیل شده است:
- سیستم‌عامل اورلجر (Overledger OS)
- برنامه‌های چندبلاک‌چینی (mApps)
- شبکه اورلجر (The Overledger Network)
- بازارچه شبکه اورلجر (Overledger Network Marketplace)
- خزانه‌داری (The Treasury)
- توکن QNT
سیستم‌عامل اورلجر (Overledger OS)
اورلجر قلب تپنده اکوسیستم کوانت است؛ در واقع یک سیستم‌عامل بلاک‌چینی هم‌کنش‌پذیر که به کاربران اجازه می‌دهد به طور هم‌زمان به چندین بلاک‌چین دسترسی داشته باشند. شاخص‌ترین ویژگی اورلجر «بیش‌تمرکززدایی» (Hyper-decentralized) بودن آن است؛ به این معنا که داده‌ها را در چندین دسته از بلوک‌ها ذخیره و پردازش می‌کند، نه صرفاً در یک زنجیره منفرد.
زیرساخت این سیستم تا حد زیادی مبتنی بر فناوری متن‌باز کوبرنتیز (Kubernetes) گوگل است. این فناوری به نرم‌افزار اجازه می‌دهد در مواجهه با ترافیک بالا و بار سنگین شبکه بدون قطعی کار کند و خطاهای احتمالی را به طور خودکار اصلاح نماید.
برای استفاده از این پلتفرم، کاربران و شرکت‌ها باید هزینه مجوز سالانه (Annual License) پرداخت کنند. توسعه‌دهندگان به کمک این لایسنس می‌توانند برنامه‌های کاربردی بسازند؛ برنامه‌هایی که با برنامه‌های غیرمتمرکز معمولی (dApps) که تنها روی یک زنجیره خاص (مانند اتریوم) فعالیت می‌کنند تفاوت بنیادین دارند.
برنامه‌های چندبلاک‌چینی (mApps) چگونه کار می‌کنند؟
این برنامه‌ها بر پایه قراردادهای پیمانی (Treaty Contracts) شکل گرفته‌اند؛ سازوکارهایی که می‌توانند چندین قرارداد هوشمند را به صورت هماهنگ روی زنجیره‌های مختلف به اجرا بگذارند.
سرعت اجرای هر mApp به بلاک‌چین‌هایی بستگی دارد که در ساخت آن به کار گرفته شده است:
- اگر برنامه‌ای روی شبکه اتریوم پردازش شود، حداکثر سرعتی حدود ۱۵ تراکنش در ثانیه (TPS) خواهد داشت.
- اگر بخشی از آن روی شبکه سولانا اجرا شود، ظرفیت پردازشی به مرز ۶۵,۰۰۰ تراکنش در ثانیه می‌رسد.
توسعه‌دهنده می‌تواند از ویژگی‌های برجسته هر شبکه بهره ببرد؛ برای مثال، برای سرعت بالا از سولانا استفاده کند و برای تسویه نهایی و امنیت تراکنش‌ها آن را با بیت‌کوین ترکیب نماید.
بازارچه اورلجر و نقش توکن QNT
یکی از بخش‌های کلیدی، بازارچه شبکه اورلجر (Overledger Network Marketplace) است. این محیط به توسعه‌دهندگان و کاربران اجازه می‌دهد برنامه‌های mApp خود را به اشتراک بگذارند یا به خرید و فروش داده‌های نرم‌افزاری بپردازند. کلیه تراکنش‌ها در این بستر از طریق خزانه‌داری (Treasury) و با کمک قراردادهای هوشمند اتریوم انجام می‌پذیرد.
خزانه‌داری شبکه کارمزد ناچیزی از این تراکنش‌ها دریافت می‌کند که صرف توسعه زیرساخت و حفظ فعالیت شبکه کوانت می‌شود. علاوه بر این، شرکت‌ها و سازمان‌ها می‌توانند هزینه لایسنس سالانه را به صورت ارزهای فیات (پول‌های سنتی) در خزانه‌داری پرداخت کنند و خزانه‌داری به صورت خودکار معادل آن را به توکن QNT تبدیل می‌نماید.
- توکن QNT: توکن کاربردی و اصلی این شبکه و با استاندارد ERC-20 روی شبکه اتریوم است. هنگام صدور مجوز سالانه، توکن‌های QNT پرداخت‌شده برای مدت زمان اعتبار لایسنس در خزانه‌داری قفل می‌شوند. تمامی دسترسی‌ها به قابلیت‌های پلتفرم و اکوسیستم از طریق این توکن میسر می‌گردد.
