مهم‌ترین اشتباهات تریدرها هنگام شروع فعالیت در بازار کریپتو
نکات کلیدی
· پرهزینه‌ترین اشتباهات تازه کاران بازار کریپتو، ناشی از تصمیم‌گیری احساسی هستند یعنی خرید هیجانی، فروش وحشت زده و استفاده از لوریج سنگین.
· عادت‌های امنیتی ساده مثل استفاده از احرازهویت دو مرحله‌ای و آگاهی از کلاهبرداری‌های فیشینگ می‌توانند به مقابله با بسیاری از ضررها کمک کنند.
· شروع از مبالغ کوچک، درک و آشنایی کامل با موجودی خودتان و استفاده از پلتفرم‌های معتبر به میزان چشمگیری سطح ریسک را کاهش می‌دهد.
خرید بر اساس هیجان و ترس از جا ماندن
ترس از جا ماندن یا FOMO (Fear Of Missing Out) یکی از قدرتمندترین نیروها در بازار کریپتو است. وقتی قیمت توکنی یک شبه دو برابر می‌شود، شبکه‌های اجتماعی پر از اسکرین شات سود کاربران شده و ناگهان این حس ایجاد می‌شود که همه به جز شما در حال ثروتمند شدن هستند. عجله برای خرید هر چه سریع‌تر پیش از بالاتر رفتن قیمت‌ها، مانع تفکر منطقی می‌شود. چنین خریدی هیجانی بوده و جزء سریع‌ترین راه‌های شکست خوردن تریدرهای مبتدی است.
مشکل اینجاست که وقتی خبر چنین اوج گیری قیمتی در شبکه‌های اجتماعی پخش می‌شود، اولین خریداران آماده فروش شده‌اند. تازه کارهایی که در این اوج قیمت خرید انجام می‌دهند، هنگام اصلاح قیمت هنوز موفق به فروش نشده‌اند. چنین چرخه‌هایی دائماً در بازار کریپتو تکرار می‌شوند.
در چنین شرایطی باید کمی درنگ کرده و پیش از اختصاص سرمایه به پروژه، راجع به آن تحقیق کنید. بررسی کنید که پروژه مورد نظر به دنبال حل چه مشکلاتی است، سازنده آن کیست و آیا مورد استقبال قرار گرفته یا خیر. قبول کنید که از دست رفتن یک فرصت، بسیار بهتر از عجله کردن برای انجام یک معامله بد است. هیچ کوین یا توکن ارزشمندی یک شبه از دسترس خارج نخواهد شد.
تحقیق نکردن
DYOR (doing your own research) به معنای تحقیقاتِ خودتان را انجام دهید یکی از اصطلاحاتی است که در حال حاضر در جامعه کریپتو زیاد به چشم می‌خورد و البته این موضوع بی‌دلیل نیست. کاربران مبتدی دائماً هدف تبلیغات اینفلوئنسرها، حساب‌های ناشناس و جوامعی قرار می‌گیرند که به دنبال تبلیغ یک توکن خاص هستند. اعتماد کردن به چنین منابعی بدون بررسی مستقل، می‌تواند منجر به ضرر چشمگیری شود.
فضای کریپتو پر از پروژه‌هایی با بازاریابی جذاب است که فاقد ارزش ذاتی هستند. برخی از این پروژه‌ها کلاهبرداری محض بوده و برخی دیگر در تحقق وعده‌هایشان ناکام می‌مانند. اتکا بر شور و هیجان دیگران به خصوص افرادی که برای تبلیغ این توکن‌ها انگیزه مالی دارند، معادل با سپردن تصمیم به دیگران است. به جای این کار، مقاله سفید پروژه را بخوانید که سند بنیادی توضیح دهنده عملکرد پروژه و چگونگی انجام آن است. سابقه و تجربه تیم بنیانگذار پروژه را بررسی کنید و ارزیابی کنید که پروژه محصولی کارآمد با کاربردی مشخص و جامعه کاربری فعال دارد یا خیر. سایت‌هایی مثل CoinGecko و CoinMarketCap برای بررسی داده‌های ابتدایی مفید هستند.
سرمایه‌گذاری بیشتر از توان
بازار کریپتو نوسان زیادی دارد. گاهی اوقات قیمت‌ها ظرف چند هفته 30%، 50% یا بیشتر ریزش می‌کنند و در گذشته پروژه‌های زیادی به صفر رسیده‌اند. وقتی کریپتو را یک سرمایه‌گذاری تضمین شده محسوب می‌کنید یا پوزیشنی بزرگتر از سرمایه خودتان باز می‌کنید – مثلاً با قرض گرفتن، استفاده از پس‌انداز اضطراری و غیره – امنیت مالی خودتان را در معرض خطر جدی قرار می‌دهید.
گاهی اوقات افراد مبتدی این استدلال را مطرح می‌کنند که چون به یک پروژه خاص باور دارند، پس سرمایه‌گذاری سنگین روی آن پروژه منطقی است. اما واقعیت این است که باور شما و زمانبندی بازار دو مقوله مجزا هستند. حتی دارایی‌هایی که پایه‌هایی قوی دارند، ممکن است ماه‌ها یا سال‌ها با نرخی کمتر از نرخ خرید شما معامله شوند.
پس به جای این رویکرد، مبلغی را برای هر پوزیشن اختصاص دهید که از دست دادن آن برای شما مشکل آفرین نباشد. یک رویکرد مناسب این است که از خودتان بپرسید: اگر فردا ارزش این سرمایه به صفر برسد، این موضوع روی توانایی شما برای پرداخت هزینه‌ها یا خواب شبتان تأثیر بدی دارد یا خیر! اگر پاسخ مثبت بود، چنین پوزیشنی برای شما بیش از حد بزرگ است. پس با مبلغ کم شروع کرده، با بازار آشنا شوید و فقط پس از افزایش اطلاعات و اعتماد خودتان پوزیشن را بزرگتر کنید.
نادیده گرفتن مبانی امنیتی
خیلی از تراکنش‌های کریپتو برگشت پذیر نیستند. اگر شخصی به حسابتان دسترسی پیدا کرده و موجودی شما را برداشت کند، هیچ بانکی برای رسیدگی و ثبت اعتراض وجود ندارد. با این حال، خیلی از تریدرهای مبتدی نکات امنیتی ابتدایی را نادیده می‌گیرند؛ آنها احرازهویت 2 مرحله‌ای را فعال نکرده، از رمزهای ضعیف و تکراری استفاده می‌کنند یا بدون بررسی لینک‌های دریافت شده از طریق پیامک یا ایمیل‌های ناشناس، روی آنها کلیک می‌کنند.
حملات فیشینگ که در آنها مهاجم ایمیل یا سایت‌هایی جعلی شبیه به اکسچنج‌های معتبر ایجاد می‌کنند، جزء مهم‌ترین راه‌های فریب دادن کاربران مبتدی هستند. کافیست اطلاعات حساب خودتان را در چنین سایت‌هایی وارد کنید تا هکرها به حساب شما دسترسی پیدا کنند.
پس حتماً احرازهویت 2 مرحله‌ای را در همه حساب‌ها فعال کنید؛ بهتر است این کار به جای پیامک از طریق یک اپلیکیشن احرازهویت انجام شود. برای تولید و ذخیره رمزهایی قوی و منحصربفرد، از یک پسورد منیجر استفاده کنید. قبل از وارد کردن اطلاعات لاگینِ حساب خودتان در هر جایی، اول لینک مورد نظر را در مرورگر بررسی کنید. آدرس سایت اکسچنج‌ها را در مرورگر خودتان بوکمارک کرده و همیشه از همان لینک استفاده کنید. هرگز روی لینک لاگینی که از طریق ایمیل یا شبکه‌های اجتماعی برای شما ارسال شده، کلیک نکنید.
فروش وحشت زده هنگام ریزش
احتمال ریزش در بازار وجود دارد و در بازار کریپتو هم گاهی اوقات قیمت‌ها بدون هیچ نشانه اولیه‌ای دچار ریزش شدید می‌شوند. اولین واکنش یک تریدر مبتدی که 20 درصد ارزش پوزیشن او ظرف یک روز از دست رفته، فروش و پیشگیری از ضرر بیشتر است. این فروش وحشت زده باعث قطعی شدن ضرر شده و معمولاً درست قبل از ریکاوری انجام می‌شود.
نوسان نشان دهنده این نیست که یک مشکل دائم ایجاد شده بلکه یکی از ویژگی‌های بازار کریپتو است. پرایس اکشن کوتاه مدت و ارزش بلند مدت دو مقوله کاملاً مجزا هستند و اشتباه گرفتن آنها می‌تواند منجر به تصمیماتی پشیمان کننده شود.
پس همیشه پیش از ورود به معامله استراتژی خودتان را تعریف کنید. آگاه باشید که چه چیزی را می‌خرید، قیمت هدف شما کجاست و در چه سطحی ضرر را قبول می‌کنید. وقتی بازار بر خلاف جهت پوزیشن شما حرکت می‌کند، به همان استدلال و منطق اولیه برگردید. اگر تغییری اساسی در رابطه با دارایی مورد نظر ایجاد نشده، ریزش موقت نمی‌تواند دلیلی برای خروج باشد. داشتن طرح و برنامه‌ای مشخص پیش از شروع ریزش، به تصمیم‌گیری بهتر و منطقی‌تر کمک می‌کند.
استفاده از لوریج بدون درک آن
با لوریج می‌توانید سرمایه معامله را از اکسچنج قرض بگیرید. مثلاً یک پوزیشن با لوریج 10x یعنی یک حرکت 10 درصدی ضد پوزیشن شما، می‌تواند باعث از بین رفتن کل مارجین حسابتان شود – به این پدیده لیکوئید شدن می‌گویند که به سرعت اتفاق می‌افتد. بسیاری از تریدرها برای چند برابر شدن سود جذب لوریج می‌شوند بدون اینکه درک کاملی از آن داشته باشند.
برای مقابله با ضررهای جبران ناپذیر، از اسپات تریدینگ شروع کنید که در آن شما دارایی مورد نظر را خریده و نگه می‌دارید؛ بدون اینکه از اکسچنج قرض بگیرید. با طرز کار مارجین، نسبت‌های لوریج و لیکوئید شدن آشنا شده و اول با یک حساب دمو تمرین کنید. لوریج یک ابزار تخصصی برای تریدرهای مجربی است که یک استراتژی مدیریت ریسک واضح دارند – نه یک میانبر برای رسیدن به سود سریع.
نگه داشتن موجودی در پلتفرم‌های ناشناس یا تأیید نشده
همه اکسچنج‌ها با هم برابر نیستند. برخی اکسچنج‌ها سابقه هک، فروپاشی یا کلاهبرداری و سرقت دارایی کاربران را دارند. گاهی اوقات تریدرهای مبتدی به دلیل وعده کارمزد پایین یا پاداش قابل توجه بدون بررسی اعتبار، در پلتفرم‌های ناشناسی ثبت نام می‌کنند.
در چنین مواقعی از خودتان بپرسید که آیا می‌توانید به این اکسچنج اطمینان کنید که مثلاً تا یک سال آینده همچنان پابرجا بوده و امکان برداشت وجه از آن وجود داشته باشد؟
رویکرد درست، انتخاب اکسچنج‌های شناخته شده با سابقه کار طولانی، شیوه‌های امنیتی شفاف، اثبات موجودی و سوابق مقرراتی قابل تأیید است. بررسی کنید که آیا در گذشته حادثه امنیتی برای اکسچنج رخ داده و اکسچنج چه واکنشی به آن نشان داده است. فراموش نکنید که اکسچنج صرفاً یک درگاه معاملاتی نیست، بلکه متولی و کنترل کننده موجودی شماست.
عدم استفاده از استاپ لاس
استاپ لاس سفارشی است که با رسیدن قیمت به سطحی که شما از قبل مشخص کرده‌اید، پوزیشن شما را می‌فروشد. استاپ لاس جزء ابزارهای مدیریت ریسک اساسی در بازار کریپتو است و تریدرهایی زیادی از آن استفاده نمی‌کنند یا از وجود آن بی‌خبر هستند. در نتیجه، پوزیشن آنها همچنان به ریزش ادامه می‌دهد و امیدوار به برگشت، منتظر می‌مانند.
امید، استراتژی نیست! هیچ تضمینی برای ریکاوری وجود ندارد و برای سر به سر شدنِ یک ریزش 50 درصدی، بازار باید 100% صعود داشته باشد.
پس حتماً هر زمان وارد پوزیشنی می‌شوید، استاپ لاس را همان لحظه تنظیم کنید. پیش از درگیر شدن احساسات‌تان، حداکثر ضرر قابل قبول را برای خودتان تعیین کنید. استاپ لاس می‌تواند میزان زیان را محدود کند، هرچند در شرایط نوسان شدید، تضمینی برای اجرای دقیق در قیمت تعیین‌شده وجود ندارد.
دنبال کردن ضرر
پس از یک معامله زیانده، احساسات تریدر را تشویق به تلاش برای جبران هر چه سریع‌تر خسارت می‌کنند. در چنین شرایطی، تریدرها وارد معاملات پرریسک‌تر و بزرگتر می‌شوند، الگویی که تقریباً همیشه باعث بدتر شدن اوضاع می‌شود. به چنین رویکردی دنبال کردن ضرر گفته می‌شود و یکی از انواع تریدینگ احساساتی است که تریدرهای مبتدی و همچنین مجرب درگیر آن می‌شوند.
شاید در آن لحظه این رویکرد منطقی به نظر برسد؛ چون ممکن است فکر کنید که با یک معامله خوب به وضعیت سربه سر می‌رسید. اما ترید کردن تحت فشار احساسات بدون تحلیل درست و با پوزیشنی بیش از حد بزرگ، ترید کردن نیست –قمار است.
برای پیشگیری از چنین اشتباهی، بهترین رویکرد این است که دست نگه دارید. پیش از قضاوت کردن خودتان، بررسی کنید که کجای کار اشتباه بوده و آیا استراتژی اصلی شما نیاز به تنظیم دارد یا خیر. تنها پس از تفکر واضح و منطقی فعالیت خودتان را از سر بگیرید و در محدوده پارامترهای همیشگی خودتان معامله کنید.
ارسال کریپتو به شبکه یا آدرسی اشتباه
تراکنش‌های بلاک چین دائمی هستند. در صورت ارسال بیت کوین به آدرس اتریوم یا ارسال توکن‌ها به شبکه‌ای اشتباه – مثلاً ارسال توکن ERC-20 روی شبکه بایننس اسمارت چین به جای اتریوم – این موجودی برای همیشه از دست خواهد رفت. این یکی از اشتباهات پرهزینه تریدرهای مبتدی محسوب می‌شود، چون امکان لغو آن وجود ندارد.
آدرس والت رشته‌ای طولانی از کاراکترها است که ممکن است شبیه هم به نظر برسند. کافیست یک کاراکتر را اشتباه تایپ کرده یا شبکه‌ای اشتباه را انتخاب کنید تا موجودی شما به مقصدی نامشخص برسد. توکن‌های چند زنجیره‌ای و پل‌ها هم کار را برای تریدرهای مبتدی سخت‌تر می‌کنند.
برای پیشگیری از این اشتباهات پرهزینه، همیشه چندین کاراکتر ابتدایی و پایانی آدرس والت را با منبع اصلی مقایسه کنید. مطمئن شوید که شبکه انتخابی با آنچه که گیرنده انتظار دارد همخوانی داشته باشد. وقتی برای اولین بار مبالغ قابل توجهی را منتقل می‌کنید، اول یک تراکنش کوچک آزمایشی اجرا کرده و پیش از ارسال سایر توکن‌ها، مطمئن شوید که تراکنش آزمایشی با موفقیت انجام شده است.
جمع بندی
بهترین دفاع در برابر اشتباهات پرهزینه، آمادگی است. داشتن شناخت از موجودی خودتان، تنظیم اندازه پوزیشن متناسب با سطح تحمل خودتان و انتخاب پلتفرمی معتبر با ابزارهای مناسب، شما را برای اجرای معامله آماده می‌کند. بیشتر اشتباهات کاربران مبتدی قابل اجتناب هستند – نه با داشتن دانش حرفه‌ای، بلکه صرفاً با یک لحظه مکث و تفکر پیش از اقدام.
